www.charter97.org
13/06/2008

17 чэрвеня беларускі «парламент» мае намер разгледзець праект закона аб сродках масавай інфармацыі. У выпадку яго прыняцця Інтэрнэт-рэсурсы ў Беларусі будуць падлягаць абавязковай рэгістрацыі.

Інфармацыйная кампанія БелаПАН мае копію праекту закона аб СМІ. Змены, у прыватнасці, дакранаюцца ўмоваў рэгістрацыі СМІ, акрэдытацыі журналістаў, адказнасці за распаўсюджванне інфармацыі і прадугледжваюць рэгістрацыю Інтэрнэт-рэсурсаў.

Характэрна, што законапраект дае азначэнне СМІ як "формы перыядычнага распаўсюджвання масавай інфармацыі з выкарыстаннем друку, тэлерадыёвяшчання, глабальнай кампутарнай сеткі інтэрнэт". Такім чынам, дзейсныя ў інтэрнэце СМІ будуць падлягаць рэгістрацыі ва ўсталяваным для іншых СМІ парадку. Правам азначэння парадку распаўсюджвання СМІ праз глабальную сетку надзяляецца Савет міністраў.

Аднак, нагадаем, літаральна ўчора старшыня «парламенцкай» камісіі па правах чалавека, нацыянальных адносінах і СМІ Юрый Кулакоўскі заявіў Інтэрфаксу, што законапраект не ўтрымлівае нейкіх канцэптуальных зменаў, а аб Інтэрнэце ў ім і зусім нічога няма. «Ёсць толькі спасылка, што гэтая сфера рэгулюецца дзейсным заканадаўствам», - сказаў «дэпутат».

Аб неабходнасці ўзмацнення жорсткасці заканадаўства аб СМІ неаднаразова выказваліся беларускія чыноўнікі высокага рангу. У прыватнасці, намеснік міністра інфармацыі Лілія Ананіч заяўляла, што сёння ў Беларусі існуе праблема «дэзінфармацыйных плыняў замежных сайтаў, але ёсць досвед Кітая, які перакрыў доступ такіх сайтаў на сваю тэрыторыю». А дырэктар Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры Адміністрацыі Прэзідэнта Алег Праляскоўскі настойвае на «узмацненні адказнасць за інфармацыю ў інтэрнэце» і прапаноўвае ўскласці адказнасць за распаўсюджванне інфармацыі ў Інтэрнэце не толькі на адміністратара сайта, але і на ўладальніка Інтэрнэт-рэсурсу і правайдэра.

Паміж тым новым законапраектам прадугледжаныя і дадатковыя падставы для адмовы ў рэгістрацыі СМІ — у выпадку калі функцыі рэдакцыі ўскладаюцца на юрыдычную асобу, у статутным фондзе якога доля замежных інвестыцый складае 30 і больш адсоткаў альбо адпаведную долю заснавальнікаў якога складаюць замежныя юрыдычныя асобы, замежныя грамадзяне і (або) асобы без грамадзянства, стала не што пражываюць у Беларусі.

З ліку новых палажэнняў закона варта адзначыць:

- надаванне прэзідэнту Беларусі права без папярэдняга ўзгаднення з дзяржаўнымі тэлевізійнымі і радыёвяшчальнымі СМІ звяртацца да народа па важных пытаннях грамадска-палітычнага жыцця;

- палажэнне, паводле якога ў СМІ "не дапушчаецца скажэнне агульнапрынятых нормаў мовы, за выключэннем выпадкаў выкарыстання дыялектных формаў мовы і цытатаў з выступаў, літаратурных твораў і архіўных дакументаў";

- забарона на ажыццяўленне прафесійнай дзейнасці журналістаў замежных СМІ на тэрыторыі Беларусі без акрэдытацыі;

- становішча аб адказнасці СМІ, надыходзячай у выпадку "распаўсюджванні няпэўнай інфармацыі, якая можа прычыніць шкоду дзяржаўным або грамадскім інтэрасам".

Закон таксама змяняе ўмовы акрэдытацыі журналістаў пры розных органах улады і арганізацыях. Так, у дзейсным законе аб СМІ запісана: "Рэдакцыі сродкаў масавай інфармацыі маюць права на акрэдытацыю сваіх карэспандэнтаў пры дзяржаўных органах, арганізацыях, установах, органах грамадскіх аб'яднанняў".

У новым законапраекце акцэнт істотна зрушаны: "Дзяржаўныя органы, палітычныя партыі, іншыя грамадскія аб'яднанні, іншыя юрыдычныя асобы могуць ажыццяўляць акрэдытацыю журналістаў сродкаў масавай інфармацыі для асвятлення паседжанняў, нарадаў і іншых мерапрыемстваў, якія арганізуюцца гэтымі юрыдычнымі асобамі".

Новы законапраект змяняе і пералік асобаў і арганізацыяў, якія не могуць выступаць у якасці заснавальніка СМІ. Ён дапоўнены асобамі, што адбывалі пакаранне па прысудзе суду або прызнанымі рашэннем суду недзеяздольнымі, а таксама "пазбаўленымі ва ўсталяваным парадку права займацца дзейнасцю, звязанай з вытворчасцю і выпускам СМІ". Тэрмін паразы ў праве засноўваць СМІ у стаўленні асобаў, якія раней выступалі ў якасці заснавальніка сродку масавай інфармацыі, выпуск якога быў спынены, павялічаны з двух да трох гадоў.

Пералік патрабаванняў да інфармацыі, прадстаўлянай пры рэгістрацыі СМІ, дапаўняецца інфармацыяй аб юрыдычнай асобе, на якую ўскладаюцца функцыі рэдакцыі СМІ, ейным адрасе, а таксама аб меркаваным тыражы друкаванага СМІ.

З шасці месяцаў да года павялічаны перыяд, на працягу якога СМІ абавязанае захоўваць арыгіналы распаўсюджаных ім матэрыялаў.

Законапраект аб СМІ паступіў у «палату прадстаўнікоў» 10 чэрвеня і ў той жа дзень быў уключаны ў позву бягучай сесіі ніжняй палаты парламента. Гэта стала нечаканасцю для журналісцкай грамадскасці краіны. Некаторыя эксперты звязваюць такую хуткую працэдуру змены ўмоваў дзейнасці журналістаў з надыходзячымі парламенцкімі выбарамі, якія плануюцца на канец верасня 2008 года.